Vì sao nhiều cử nhân, thạc sĩ vẫn thất nghiệp?

08:10 | 16/10/2020
|

Theo số liệu từ Sở LĐ-TBXH, mỗi năm tỉnh có hàng nghìn cử nhân, thạc sĩ ra trường nhưng vẫn thất nghiệp, con số này đang ngày càng gia tăng, là nỗi trăn trở của gia đình và xã hội.


Theo số liệu từ Sở LĐ-TBXH, mỗi năm tỉnh có hàng nghìn cử nhân, thạc sĩ ra trường nhưng vẫn thất nghiệp, con số này đang ngày càng gia tăng, là nỗi trăn trở của gia đình và xã hội.

Cán bộ Trung tâm Giới thiệu việc làm (Sở LĐ-TBXH) tư vấn tìm việc làm cho lao động phổ thông. Ảnh: Trà Hương

Tâm lý vào đại học bằng mọi giá chính là nguyên nhân khiến cho nhiều cử nhân rơi vào tình cảnh thất nghiệp và con số ấy vẫn đang tăng lên. Trong nhiều năm qua, công tác tuyên truyền tư vấn nghề nghiệp, định hướng nghề nghiệp đã có nhiều tiến bộ nhưng chưa đạt yêu cầu.

Bên cạnh đó, do chất lượng đào tạo của một số trường đại học, cao đẳng còn hạn chế, số tiết thực hành chưa nhiều khiến sinh viên thiếu kỹ năng mềm, khả năng làm việc nhóm yếu trong khi yêu cầu của thị trường lao động biến đổi từng ngày. Chưa kể, chỉ tiêu đào tạo, các ngành học, quá trình dạy và học chưa gắn với thực tiễn nhu cầu phát triển KT- XH, dẫn đến đào tạo thừa sinh viên các ngành học xã hội cần ít và ngược lại. Phần nữa là do các em chưa đánh giá đúng khả năng của bản thân để lựa chọn trường học, ngành học phù hợp...

Tốt nghiệp Đại học Bách khoa từ năm 2010, sau thời gian dài loay hoay tìm việc làm và “nhảy” qua nhiều công việc khác nhau, đến nay, Nguyễn Tiến Anh (Vĩnh Yên) vẫn chưa có vị trí việc làm phù hợp. Để đảm bảo cuộc sống cho gia đình nhỏ của mình, Tiến Anh hiện đang kinh doanh online, một công việc không liên quan gì đến ngành nghề mình đã học…

Tương tự, Trần Mạnh Hiếu, Hoàng Đan (Tam Dương) tốt nghiệp Đại học GTVT, khoa công trình. Tuy nhiên, sau thời gian đi nộp đơn xin việc không thành công, Hiếu đành gác lại tấm bằng đỏ để đi học nghề và xin vào làm công nhân trong KCN Khai Quang. Hiện tại, hết giờ làm công ty, Hiếu lại tranh thủ chạy taxi tăng thêm thu nhập.

Đó là 2 trong số hàng nghìn cử nhân sau khi ra trường không tìm được công việc đúng với ngành, nghề được đào tạo trong trường đại học. Vì vậy, để duy trì cuộc sống, họ phải gác lại ước mơ, hoài bão khi ngồi trên giảng đường, chấp nhận làm công việc trái ngành nghề, phải cất tấm bằng cử nhân, thạc sĩ để làm công việc của lao động phổ thông hoặc đi học thêm bằng nghề cho dễ tìm việc…

Thực tế nhiều năm trở lại đây, lao động có trình độ đại học, cao đẳng ngày càng khó tìm được việc làm như mong muốn. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do các nhà trường chỉ đào tạo những ngành nghề và kỹ năng có chứ không đào tạo ngành nghề xã hội cần, dẫn đến tình trạng “thừa thầy thiếu thợ”, thiếu nhân sự ở nhóm có chuyên môn cao và thợ kỹ thuật lành nghề.

Tại Trung tâm Giải quyết việc làm (GTVL) tỉnh, người lao động có trình độ đến xin việc chỉ có khoảng một nửa trong số đó tìm được việc làm. Bà Lưu Thị Hương, Phó trưởng phòng tư vấn, giới thiệu việc làm và cung ứng lao động (Trung tâm GTVL) cho biết: Muốn có việc làm, một số không nhỏ những người có trình độ đại học, cao đẳng phải chấp nhận làm việc trái ngành nghề, không đáp ứng với trình độ đã được đào tạo và nguyện vọng của bản thân. Khi đến trung tâm, lao động phổ thông và công nhân dễ tìm việc hoặc tìm được những công việc có thu nhập cao. Đơn cử, một thợ hàn có tay nghề bình thường lương được 6 triệu đồng/tháng, thợ hàn lành nghề có thu nhập 10 - 12 triệu đồng/tháng.

Theo bà Hương, trong quá trình phỏng vấn, người có trình độ cao đẳng, đại học mới ra trường thường đòi hỏi lương cao hoặc mong muốn trở thành người quản lý trong khi còn thiếu kinh nghiệm. Nhiều sinh viên có hai bằng đại học lại kén chọn và theo xu thế “nhảy việc” hoặc có tâm lý “ở nhà với bố mẹ rồi tìm việc sau”…

Ông Nguyễn Văn Bằng, Phó Trưởng phòng Việc làm - An toàn lao động, Sở LĐ-TB&XH cho biết: Nguyên nhân của tình trạng cử nhân thất nghiệp là do vẫn còn khoảng cách giữa công tác đào tạo trong trường học và nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp đóng trên địa bàn tỉnh chủ yếu là chế biến, chế tạo nên cũng chỉ tuyển công nhân chuyên ngành kỹ thuật, vì vậy cử nhân ngành học xã hội càng khó tìm được việc làm. Với tâm lý trọng bằng đại học hơn bằng nghề nên nhiều gia đình định hướng cho con phải vào đại học, trong khi các chương trình đào tạo đại học liên kết, liên thông ngày càng được mở rộng, số lượng sinh viên đại học ra trường nhiều dẫn tới tình trạng “thừa thầy, thiếu thợ”.

Ngoài ra, nhiều học sinh khi thi đại học chưa định hướng đúng mức về nghề nghiệp - việc làm, chọn ngành học chưa phù hợp nên khi ra trường buộc phải làm trái ngành. Bên cạnh đó, sinh viên vừa tốt nghiệp đại học mới chỉ thuần kiến thức chuyên môn, thiếu kỹ năng mềm, khả năng thích nghi với môi trường và tính chủ động, sáng tạo chưa cao nên khó khẳng định được bản thân với nhà tuyển dụng…

Để đảm bảo công tác đào tạo nghề, GQVL, UBND tỉnh đã ban hành các văn bản hướng dẫn triển khai và chỉ đạo các sở, ban, ngành, UBND cấp huyện, thành phố, xã/phường tập trung tuyên truyền, phổ biến các chính sách hỗ trợ để người lao động, nhân dân biết, tiếp cận.

Cụ thể: Hỗ trợ đào tạo nghề, GQVL tại các làng nghề; hỗ trợ các trường THCS, THPT phân luồng học nghề và GQVL; hỗ trợ lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, thực tập sinh kỹ thuật ở Nhật Bản; hỗ trợ vay vốn từ nguồn vốn GQVL của tỉnh, ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội; hỗ trợ GQVL trong nước…

Trong 5 năm qua, toàn tỉnh có 1.650 lao động và 232 người truyền nghề là các nghệ nhân, thợ giỏi cấp tỉnh được hưởng chính sách truyền nghề với tổng kinh phí hỗ trợ hơn 7,6 tỷ đồng. Công tác phân luồng học sinh THCS, THPT có hiệu quả tích cực. Hiện nay, toàn tỉnh có gần 40 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, hàng năm đào tạo hàng nghìn lao động có tay nghề cao, đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Sau đào tạo, gần 80% người lao động tìm được việc làm ổn định. Qua đó, góp phần giải quyết tình trạng “thừa thầy, thiếu thợ”; đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Hoàng Hà