Khó khăn trong giải quyết các vụ án hành chính

02:08 | 11/08/2021
|

Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh, các vụ án hành chính có xu hướng tăng, song, quá trình xét xử gặp nhiều khó khăn, vướng mắc do các tranh chấp chủ yếu liên quan đến đất đai, trong khi đó, trách nhiệm, ý thức tuân thủ pháp luật của một số đương sự còn hạn chế.


Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh, các vụ án hành chính có xu hướng tăng, song, quá trình xét xử gặp nhiều khó khăn, vướng mắc do các tranh chấp chủ yếu liên quan đến đất đai, trong khi đó, trách nhiệm, ý thức tuân thủ pháp luật của một số đương sự còn hạn chế.

Cán bộ Tòa Hành chính, TAND tỉnh trao đổi chuyên môn để nâng cao chất lượng xét xử các vụ án hành chính.

Từ đầu năm đến nay, Tòa án nhân dân (TAND) hai cấp tỉnh thụ lý 89 vụ án hành chính, đã giải quyết 26 vụ (đạt tỷ lệ 29,2%). Các yêu cầu khởi kiện vụ án hành chính thuộc nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước nhưng thường liên quan đến quản lý đất đai; lĩnh vực xây dựng, thuế…

Nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ giải quyết án hành chính đạt thấp, về mặt khách quan là do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, thực hiện giãn cách xã hội theo chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ. Sau giãn cách xã hội, số lượng các vụ việc tòa án thụ lý tăng nên ảnh hưởng phần nào đến tiến độ giải quyết các loại án hành chính.

Các tranh chấp chủ yếu liên quan đến đất đai và là những vụ kiện khó, phức tạp. Các quy phạm pháp luật về đất đai và các chính sách liên quan thay đổi theo từng thời kỳ, có sự chồng chéo, bất cập giữa các văn bản quy phạm pháp luật, đòi hỏi phải dành nhiều thời gian thu thập, tập hợp tài liệu, nghiên cứu, trao đổi. Trong lĩnh vực này, đôi khi việc áp dụng pháp luật vẫn còn có quan điểm khác nhau giữa các cơ quan tư pháp, thanh tra, tài nguyên và môi trường, UBND các cấp…

Không những vậy, việc thu thập chứng cứ, tài liệu gặp nhiều khó khăn, nhất là ở một số huyện Sông Lô, Lập Thạch, Tam Đảo đã từng trải qua quá trình sáp nhập, chia tách dẫn đến việc lưu trữ, bảo quản giấy tờ không còn được đầy đủ hoặc bị thất lạc.

Đặc biệt, năm 2021, sau đại hội Đảng các cấp nhiệm kỳ 2020-2025, việc thay đổi về nhân sự đối với các chức vụ Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND các cấp dẫn tới việc thay đổi người đại diện của người bị kiện tham gia tố tụng nhưng chưa được hoàn hiện theo đúng quy định của tố tụng.

Về mặt chủ quan, một số cơ quan, tổ chức trên địa bàn tỉnh chưa thực sự quan tâm đến công tác phối hợp với tòa án, thậm chí chưa làm hết trách nhiệm của mình theo quy định của pháp luật trong việc cung cấp tài liệu, chứng cứ, trả lời xác minh.

Nhiều vụ án các đương sự thiếu hợp tác, gây khó khăn bằng cách không chấp hành các văn bản tố tụng, không có mặt khi đo đạc, định giá, nhiều trường hợp còn cản trở khi tòa án tiến hành xem xét thẩm định tại chỗ…

Mặt khác, người khởi kiện trong quá trình khởi kiện chưa cung cấp đầy đủ các tài liệu, chứng cứ, họ tên, địa chỉ của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, nên sau khi tòa án thụ lý phải chờ thời gian để nguyên đơn cung cấp, bổ sung chứng cứ hoặc tòa án ủy thác thu thập chứng cứ tại các tòa án khác.

Việc thay đổi thẩm quyền xét xử đối với án hành chính (những khiếu kiện đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của UBND, Chủ tịch UBND cấp huyện trước đây do TAND cấp huyện giải quyết nay thuộc thẩm quyền TAND cấp tỉnh), cùng với việc tốc độ phát triển kinh tế tăng nhanh, mở rộng kết cấu hạ tầng giao thông, đô thị, khu công nghiệp phải đền bù, giải phóng mặt bằng nhiều dẫn đến số lượng án hành chính, án dân sự có yêu cầu hủy quyết định cá biệt do tòa án cấp tỉnh phải thụ lý, giải quyết tăng đột biến, gây quá tải cho tòa án cấp tỉnh.

Chánh tòa Hành Chính, TAND tỉnh Phạm Thị Thuý Mai cho biết: “Trong những năm gần đây, các vụ án hành chính có xu hướng ngày càng gia tăng vì người khởi kiện nhận thấy việc thi hành thông qua bản án, quyết định của tòa án sẽ nhanh chóng được thực hiện, quyền lợi được đảm bảo. Chính vì vậy, việc tổ chức đối thoại giữa người khởi kiện và người bị kiện được TAND các cấp chú trọng thực hiện nên một số vụ án sau khi đối thoại các bên đã thống nhất cách thức giải quyết và người khởi kiện đã rút đơn.

Quá trình giải quyết các vụ án hành chính, các thẩm phán được phân công xét xử đã xác định đúng các quan hệ pháp luật tranh chấp, đối tượng khởi kiện, thời hiệu khởi kiện, thẩm quyền giải quyết vụ án và tư cách tham gia tố tụng của đương sự... nên đã hạn chế đến mức thấp nhất các vụ việc bị cấp phúc thẩm, giám đốc thẩm hủy do vi phạm thủ tục tố tụng; quyền bình đẳng của các đương sự trong việc cung cấp chứng cứ, tranh luận tại phiên tòa được thực hiện nghiêm túc”.

Bên cạnh những nỗ lực, cố gắng đó, cũng phải nhìn nhận một thực tế, tỷ lệ giải quyết án hành chính vẫn còn đạt thấp. Song, nếu chỉ nhìn vào mặt con số, sẽ không đánh giá khách quan được hết những khó khăn, vất vả trong quá trình xét xử.

Ngoài những nguyên nhân kể trên, hiện nay chế độ đãi ngộ với cán bộ, thẩm phán trong hệ thống tòa án còn chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ; công tác bổ nhiệm, bổ nhiệm lại thẩm phán còn chậm; tình trạng thiếu thẩm phán hoặc một số thẩm phán được phân công biệt phái, thẩm phán mới được bổ nhiệm thì cần thời gian tiếp cận, tìm hiểu công việc mà chưa thể xét xử ngay được.

Mặt khác, nhìn nhận một cách sâu xa, vụ án hành chính thực chất là giải quyết mối quan hệ giữa người dân và chính quyền. Khi xảy ra tranh chấp, các bên đương sự cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, biết lắng nghe, chia sẻ, có như vậy mới không làm hình thành, phát sinh những điểm nóng về khiếu nại, khiếu kiện.

Bài, ảnh: Khánh Linh