Vì sao nông dân bỏ ruộng?

08:10 | 17/10/2019
|

Kỳ I: Những cánh đồng bị bỏ hoang


Kỳ I: Những cánh đồng bị bỏ hoang

Bao đời nay, người nông dân luôn gắn bó, yêu từng tấc đất, thửa ruộng. Với họ, ruộng đất là tư liệu sản xuất không thể thiếu. Thế nhưng, vài năm trở lại đây, tình trạng nông dân bỏ ruộng diễn ra ngày càng phổ biến.

Vụ Đông 2019, nhiều diện tích đất nông nghiệp ở phường Hội Hợp, thành phố Vĩnh Yên bị bỏ hoang. Ảnh Trà Hương

Khi người dân chán ruộng...

Chúng tôi về xã Hợp Thịnh, huyện Tam Dương, địa phương năm nào từng nổi tiếng cả nước với mô hình trồng cây ngô đông trên nền đất ướt, mở đầu cho việc đưa vụ Đông thành vụ sản xuất chính của cả miền Bắc.

Dù đang trong khung thời vụ gieo trồng cây vụ Đông, nhưng trên những cánh đồng chỉ còn ngổn ngang những gốc rạ. Lác đác mới thấy bóng dáng của vài bác nông dân cao tuổi cặm cụi cuốc đất để trồng mấy luống sau sạch phục vụ gia đình.

Vốn là một xã thuần nông, HTX Nông nghiệp Hợp Thịnh từng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Thế nhưng, khoảng 4 năm trở lại đây, người nông dân địa phương không còn mặn mà với đồng ruộng, khiến diện tích đất nông nghiệp bị bỏ hoang ngày càng lớn.

Vụ Mùa năm 2019, Hợp Thịnh bỏ gần 30ha đất nông nghiệp. Vụ Đông năm nay, diện tích gieo trồng của địa phương chỉ đạt 100 ha trên tổng diện tích 265 ha đất sản xuất nông nghiệp toàn xã. Trong đó, diện tích mà các doanh nghiệp, cá nhân đứng ra thuê lại để sản xuất tập trung chiếm tới 85%.

Hiện nay, tình trạng bỏ ruộng hoang đang lan ra hầu hết các địa phương trên địa bàn toàn tỉnh. Vụ Đông này, diện tích gieo trồng của xã Cao Minh, thành phố Phúc Yên dự kiến chỉ đạt gần 20% tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp của xã.

Tương tự, theo kế hoạch, vụ Đông 2019, xã Đồng Ích, huyện Lập Thạch sẽ gieo trồng 300ha trên tổng số 609 ha đất sản xuất nông nghiệp, giảm 100 ha so với cùng kỳ năm ngoái. Vụ Mùa 2019, 294 ha đất sản xuất nông nghiệp của xã bị bỏ hoang.

Theo số liệu thống kê, toàn tỉnh có khoảng 86 nghìn ha đất nông nghiệp. Vụ Mùa 2019, tổng diện tích gieo trồng cây hàng năm đạt hơn 32 nghìn ha, bằng 96,4% kế hoạch, giảm hơn 1 nghìn ha so với cùng kỳ năm ngoái.

Vụ Đông năm nay, theo kế hoạch, toàn tỉnh thực hiện gieo trồng 18 nghìn ha. Mặc dù thời tiết khá thuận lợi từ đầu vụ, nhưng tổng diện tích gieo trồng tính đến ngày 6/10 mới đạt hơn 12 nghìn ha, bằng 67% kế hoạch.

Những năm trước, đa phần diện tích đất bị người dân bỏ không nằm ở vùng chiêm trũng, khó canh tác thì nay, cả những mảnh ruộng “bờ xôi ruộng mật” cũng bị hoang hóa.

Hình ảnh những ngôi nhà tầng khang trang, mọc lên sát sát, sự tấp nập của phố thị bên những cánh đồng cằn cỗi, um tùm cỏ dại do thiếu “hơi” người tại phường Hội Hợp, thành phố Vĩnh Yên đã vô tình tạo nên bức tranh với những gam màu đối lập.

Bức tranh ấy đang phản ánh thực tế ở nhiều địa phương khác trên địa bàn tỉnh. Nhìn theo hướng tích cực, điều đó chứng tỏ đời sống của nông dân đã thay đổi, ngày được nâng cao.

Kinh tế phát triển kéo theo sự chuyển dịch mạnh mẽ nguồn lao động từ lĩnh vực nông nghiệp sang các ngành nghề công nghiệp, thương mại-dịch vụ. Đó là xu hướng phát triển tất yếu của xã hội. Song, cùng với đó, hình ảnh "bờ xôi ruộng mật" từ những cánh đồng trù phú dần biến mất...

... Do hiệu quả không cao

Theo ông Nguyễn Tuấn Hải, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Hội Hợp, hiện, cơ cấu nông nghiệp chỉ chiếm khoảng 2% cơ cấu kinh tế của phường. Ước tính, 90% người dân làm nông chỉ để lấy lúa ăn, chỉ 10% là xác định có thể làm giàu.

Nông dân địa phương đang được hưởng khá nhiều ưu đãi như: Miễn thủy lợi phí, mua phân bón trả chậm, có bảo vệ ngày đêm trông coi đồng ruộng… Thế nhưng, dân vẫn bỏ ruộng. Năm 2019, diện tích đất nông nghiệp của phường không được canh tác vào vụ Mùa lên tới 88,6 ha; vụ Đông dự kiến bỏ hoang hơn 200 ha trên tổng diện tích gần 300 ha.

Hiện, địa phương chưa thực hiện được việc dồn điền đổi thửa khiến ruộng đồng manh mún; tuy nhiên, cái chính là do hiệu quả của việc trồng lúa quá thấp, khiến người nông dân không còn mặn mà với đồng ruộng. Ông Hải nhẩm tính, 1 vụ lúa kéo dài 100 ngày. Nếu được mùa, thu được khoảng 2 tạ thóc, trị giá hơn 1,6 triệu đồng; trừ đi gần 1 triệu đồng chi phí đầu vào, lợi nhuận cả vụ chỉ còn 600 nghìn đồng/sào, chỉ bằng 2 ngày công đi xách vữa.

Hiện nay, tình trạng chuột, sâu bệnh gây hại nhiều trên đồng ruộng, bài ca “được mùa, mất giá”… cũng là một trong những nguyên nhân khiến nông dân dễ “nản” và bỏ ruộng.

Trước kia, kinh tế gia đình bà Nguyễn Thị Mỹ, thôn Tân Thịnh, xã Hợp Thịnh chỉ trông chờ vào 7 sào ruộng. Vài năm trở lại đây, các con bà đều đi làm công nhân ở khu công nghiệp nên bà chỉ cấy 3 sào vào 2 vụ lúa trong năm để lấy gạo ăn, 4 sào còn lại bỏ trắng. Vụ Mùa năm nay, 3 sào ruộng của gia đình không thu hoạch nổi 1 cân thóc do bị chuột phá sạch. Hơn 2 triệu đồng chi phí đầu vào không cánh mà bay.

Bà Mỹ cho biết, năm nay, nhiều cánh đồng trên địa bàn xã bị chuột phá hoại, có những khu bị mất sạch. Cứ tình trạng, công sức và thu nhập không gặp nhau thế này, năm sau, bà và nhiều hộ khác chỉ cấy vào vụ Chiêm để lấy lúa ăn; vụ Mùa và vụ Đông sẽ bỏ trắng.

(còn nữa...)

Phùng Hải