Buồn vui chuyện uống rượu

04:01 | 31/01/2019
|

Rượu, về bản chất chỉ là một thứ đồ uống; nếu sử dụng đúng liều lượng, nó còn có tác dụng như một vị thuốc. Thế nhưng, trải qua thời gian, ở một số quốc gia, trong đó có Việt Nam, rượu đã chuyển dần từ vai phụ sang vai chính, trở thành một trong những món gần như bắt buộc phải có trong bất kỳ bữa tiệc nào, từ bình dân đến sang trọng. Cũng từ đây, vui ít buồn nhiều, rượu mang đến nhiều hệ lụy khôn lường.


Rượu, về bản chất chỉ là một thứ đồ uống; nếu sử dụng đúng liều lượng, nó còn có tác dụng như một vị thuốc. Thế nhưng, trải qua thời gian, ở một số quốc gia, trong đó có Việt Nam, rượu đã chuyển dần từ vai phụ sang vai chính, trở thành một trong những món gần như bắt buộc phải có trong bất kỳ bữa tiệc nào, từ bình dân đến sang trọng. Cũng từ đây, vui ít buồn nhiều, rượu mang đến nhiều hệ lụy khôn lường.

Rượu rắn - sản phẩm đặc trưng nhất xã Vĩnh Sơn (Vĩnh Tường) được nhiều người dân lựa chọn. Ảnh: Dương Hà

Xét về mặt khoa học, chất cồn (ethanol) trong rượu có tác dụng kích thích não bộ, tăng hưng phấn trong cơ thể. Liều lượng lớn có thể làm người uống mất kiểm soát hành vi và ý thức, lớn hơn nữa sẽ gây ngộ độc dẫn đến chết người hoặc thương tổn một số bộ phận cơ thể.

Đáng tiếc, dù biết hay không biết ích lợi hay tác hại của rượu, nhưng khi đã ngồi vào bàn nhậu, hầu như không ai quan tâm đến những thứ liên quan đến nó. Đa số chỉ cần biết rượu hôm đó có ngon không, có đủ cho những người có mặt uống… tới bến không!

Với truyền thống văn hóa Việt, từ hàng nghìn năm nay, rượu gần như mặc định phải có trong mọi sự kiện liên quan đến vấn đề ăn uống.

Thực tế cho thấy, không phải tự nhiên mà trong các bữa tiệc luôn có sự góp mặt của rượu. Nó có tác dụng làm sôi động bầu không khí, kết nối sự ngắt quãng của câu chuyện và quan trọng hơn, khi có chén rượu, người ta thường dễ dàng hơn trong việc chia sẻ, thổ lộ những gì bình thường có khi không bao giờ nói. Thử tưởng tượng, trong mọi bữa tiệc mà trên bàn chỉ toàn các món ăn, khi ấy, công việc chủ yếu và duy nhất của những người có mặt chắc chắn chỉ đơn thuần là ăn; có khi mươi phút đã xong bữa và đứng dậy.

Trong khi đó, với văn hoá người Việt, bữa ăn là thời điểm cực kỳ quan trọng để gặp gỡ, giao lưu, thăm hỏi lẫn nhau trong cả công việc và cuộc sống. Đặc biệt trong môi trường kinh doanh, bữa ăn đôi khi là cơ hội mang yếu tố quyết định dẫn đến sự thành công hay không của các đối tác. Thế cho nên, qua nhiều thời kỳ, cả ở nước ta hay trên phạm vi thế giới, từng có nhiều lệnh cấm rượu được ban bố và thi hành nghiêm ngặt. Có điều, hầu hết những lệnh cấm trên không chóng thì chầy đều bị hủy bỏ. Trừ những quy định mang lại lợi ích thiết thực cho người trong cuộc như Chỉ thị 11 của Tỉnh ủy về việc không uống rượu bia vào buổi trưa trong giờ làm việc.

Theo dõi các phương tiện thông tin đại chúng, không khó để chúng ta nhận thấy các tin bài đề cập đến tác hại của rượu chiếm một thời lượng đáng kể. Đây chắc chắn không phải là vì rượu chiếm vai trò quan trọng đến mức không thể thiếu trong đời sống xã hội, mà đơn thuần chỉ vì nó là tác nhân chính, trực tiếp và gián tiếp gây ra những thiệt hại lớn về của cải, vật chất và sức khỏe, tính mạng con người.

Thống kê sơ bộ của các bác sĩ trong các bệnh viện lớn trên cả nước năm 2018 cho thấy, có đến hơn 70% các vụ TNGT xảy ra do người điều khiển phương tiện uống rượu bia trước khi tham gia giao thông. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mức độ tiêu thụ rượu bia của người dân Việt Nam đứng ở mức rất cao so với các nước trong khu vực, ước tính trung bình một người Việt Nam từ 15 tuổi trở lên uống hơn 8 lít cồn nguyên chất (lượng rượu bia quy đổi).

Với lượng tiêu thụ rượu bia như trên, rượu bia chịu trách nhiệm cho khoảng 80.000 trường hợp tử vong tại Việt Nam mỗi năm. Ngoài ra, còn hàng trăm ngàn người khác phải điều trị những bệnh do sử dụng rượu bia gây nên, gây hậu quả về mặt xã hội do sử dụng rượu bia gây ra khoảng 1,3% đến 3,3% tổng thu nhập trong nước (GDP). Rượu bia cũng liên quan trực tiếp đến nhiều loại bệnh ung thư khiến các bệnh nhân phải bỏ ra gần 30.000 tỷ đồng mỗi năm để điều trị.

Đặc biệt, trong những dịp quan trọng như Tết cổ truyền của dân tộc, rượu bia càng trở nên “nổi bật” trong vai trò mang đến sự vui hay buồn của các cuộc gặp mặt, đoàn viên của gia đình, bạn bè và người thân. Những dịp này, người có điều kiện sẽ đua nhau săn tìm các loại rượu bia được cho là ngon nhất, bổ nhất, đắt nhất, quý nhất… Người bình thường thì cũng tích trữ cơ man là chai lớn chai bé, chum nhỏ chum to các loại rượu quê chưng cất kiểu truyền thống.

“Hoảng sợ” trước sự chuẩn bị kỹ càng này của các "đệ tử Lưu Linh", năm nào cũng vậy, cứ sát những ngày Tết Nguyên đán là các phương tiện thông tin đại chúng lại cấp tập đưa tin khuyến cáo của cơ quan chức năng về việc không uống rượu bia khi lái xe, hạn chế uống rượu bia để vui Xuân đón Tết an lành, giữ gìn sức khỏe…

Thế nhưng, sau mấy ngày Tết, liên tục là các thông tin về việc có bao nhiêu người chết và bị thương do uống bia rượu trước khi lái xe, bao nhiêu người vào viện vì uống quá nhiều trong thời gian dài liên tục. Tiếc là người khuyên cứ khuyên, người uống cứ uống. Lượng tiêu thụ bia rượu ở ta chỉ có tăng chứ không hề giảm theo từng năm. Tất nhiên, tiền của và sức khỏe, tính mạng của một cơ số người cũng theo đó mà lần lượt ra đi.

Nhà nước, chính quyền địa phương các cấp và các cơ quan chức năng đã và đang áp dụng nhiều biện pháp quyết liệt để hạn chế tình trạng sử dụng rượu bia một cách tràn lan như hiện nay. Tuy nhiên, theo quan điểm của chúng tôi, không có biện pháp nào thiết thực và hiệu quả bằng ý thức tự giác và trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với bản thân và toàn xã hội.

Nếu chủ động nhận thức được tác hại và nguy cơ có thể gây ra bởi lạm dụng bia rượu, người ta sẽ tự có các biện pháp điều chỉnh cho phù hợp. Khi đó, sẽ có nhiều hơn những nụ cười nở trên môi mỗi người. Từ mẹ già đến vợ trẻ, con thơ. Từ bác sĩ, chiến sĩ công an đến chủ các doanh nghiệp ngày đêm lo lắng rượu bia làm ảnh hưởng tiến độ sản xuất của đơn vị mình. Khi đó, mùa Xuân sẽ thực sự là niềm mong chờ chứ không còn là “cơn ác mộng” với không ít gia đình bị rượu bia tàn phá, chia ly…

Quang Nam