Vào rốn lũ miền Trung

10:10 | 26/10/2020
|

Khi khúc ruột miền Trung đang oằn mình chống chọi với diễn biến bất thường của thời tiết và mức nước lũ dâng cao nhấn chìm gần như mọi thứ, từ thành thị đến nông thôn, thông tin về cơn bão số 8 lại dồn dập báo về với dự đoán sẽ tiếp tục đổ bộ vào dải đất nhỏ bé nhưng kiên cường này. 

Khi khúc ruột miền Trung đang oằn mình chống chọi với diễn biến bất thường của thời tiết và mức nước lũ dâng cao nhấn chìm gần như mọi thứ, từ thành thị đến nông thôn, thông tin về cơn bão số 8 lại dồn dập báo về với dự đoán sẽ tiếp tục đổ bộ vào dải đất nhỏ bé nhưng kiên cường này. Chính vào thời điểm ấy, tỉnh Vĩnh Phúc cử đoàn công tác mang theo nhiều phần quà cùng những tình cảm sâu nặng để sẻ chia, ủng hộ đồng bào, đúng với tinh thần và đạo lý ngàn đời của người Việt: “Thương người như thể thương thân” và “Một miếng khi đói bằng một gói khi no”!

Quyết định chớp nhoáng

Chuyến công tác được coi là kết quả của một quyết định chớp nhoáng nếu như tính từ thời điểm lên kế hoạch, thời gian xuất phát cho đến khi đoàn chính thức lên đường bởi tất cả chỉ vỏn vẹn chưa đầy một ngày trong khi cơ man thứ phải chuẩn bị. Tuy nhiên, dù chớp nhoáng về thời gian nhưng không hề bất ngờ bởi chuyến đi đã được tỉnh nung nấu từ khá lâu trước đó. Ngày 14/10, khi Vĩnh Phúc chính thức khai mạc Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII cũng là lúc miền Trung bước vào một giai đoạn khó quên trong lịch sử vốn đã quá quen với sự khắc nghiệt của thiên nhiên: Mưa bão dồn dập, mực nước ở toàn bộ các sông, hồ đều cao vượt mức báo động 3 và đỉnh điểm là gây ngập diện rộng hầu hết các địa phương trên địa bàn 5 tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế và Quảng Nam. Ngay lúc đó, Vĩnh Phúc đã phát động phong trào quyên góp, ủng hộ với tinh thần tất cả vì miền Trung thân yêu. Tại đại hội, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Hoàng Thị Thúy Lan thông báo sẽ trích ngân sách ủng hộ đồng bào miền Trung 5 tỷ đồng. Cùng với đó, hàng tỷ đồng khác và nhiều phần quà đã được đông đảo nhân dân trên địa bàn quyên góp, ủng hộ gửi qua cơ quan MTTQ tỉnh.

Cán bộ, đảng viên và nhân dân xã Cao Phong (Sông Lô), ủng hộ hơn 10 tấn gạo và gần 2.000 thùng mỳ tôm tại xã Quảng Phước, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Ảnh: Khổng Quý

 

Đại hội Đảng bộ tỉnh kết thúc, rất nhiều nhiệm vụ phải thực hiện gấp nhưng Vĩnh Phúc nhanh chóng đánh giá tình hình: Trong điều kiện hàng triệu đồng bào miền Trung đang rơi vào cảnh màn trời chiếu đất, đói ăn khát uống bởi mưa lũ gây ra, chần chừ lúc này là có lỗi với đồng bào, là day dứt với chính lương tâm mình. Bởi thế, vượt qua nhiều cảnh báo đáng lo ngại về mức độ tàn phá của cơn bão số 8 đang nhanh chóng tiến vào đất liền khu vực miền Trung, 4h sáng 22/10/2020, đoàn công tác của tỉnh đã chính thức khởi hành, mang theo nỗi lòng gửi gắm của toàn thể cán bộ, đảng viên và nhân dân Vĩnh Phúc. Có thể thấy đây là quyết định quyết đoán, kịp thời của tỉnh trước tình hình đang vô cùng cấp bách của khúc ruột miền Trung.

Thực tâm mà nói, không chỉ người viết bài này mà hầu hết các thành viên trong đoàn, ngay khi biết mình có tên trong chuyến công tác, đều có cảm giác vinh dự, tự hào nhưng không kém phần lo lắng, hồi hộp. Vinh dự và tự hào vì được góp phần công sức nhỏ bé trực tiếp chia sẻ với miền Trung thân yêu. Lo lắng và hồi hộp vì qua nhiều kênh thông tin, tất cả đều biết điều kiện giao thông tại miền Trung thời điểm này tiềm ẩn nhiều rủi ro khó lường, tình hình thời tiết lại càng nguy hiểm. Chính vì thế, dù không ai nói với ai nhưng hầu hết các thành viên trong đoàn đều tự chuẩn bị cho mình khá nhiều quần áo, nhu yếu phẩm thiết yếu và cả lương khô để... đề phòng trường hợp bị cô lập dài ngày do mưa lũ bất thường.

Khung cảnh xót xa

Xót xa có lẽ là từ thích hợp nhất để miêu tả hình ảnh của miền Trung trong những ngày mưa lũ lịch sử. Bởi những gì tai nghe và mắt thấy qua các phương tiện thông tin đại chúng chỉ là rất nhỏ so với thực tế mà nhân dân miền Trung phải gánh chịu.

Từ Vĩnh Phúc vào tới Nghệ An, khung cảnh thiên nhiên vẫn hoàn toàn bình thường. Vậy nhưng, bước vào địa phận tỉnh Hà Tĩnh, cảm giác âm u bắt đầu xâm chiếm tâm trạng mọi người bởi dù nước đã bắt đầu rút dần sau hơn một ngày tạm dừng mưa nhưng màu trắng loang loáng vẫn chiếm phần chủ đạo, vây bọc 4 bề tầm mắt con người.

Đúng 13h30 ngày 22/10, Đoàn công tác có mặt tại thành phố Hà Tĩnh. Nhìn những nóc nhà, những ngọn cây nhú lên giữa mênh mông biển nước, các thành viên trong đoàn không khỏi thương cảm, xót xa. Vài phút sau đó: Chân đi dép lê, đầu đội mũ cối, thêm chiếc áo khoác mỏng manh bên ngoài với dáng vẻ vội vàng, bước xuống từ chiếc xe đặc chủng của lực lượng công an…, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh Hoàng Trung Dũng bắt tay từng thành viên trong đoàn. Không giấu được vẻ xúc động khi nhận được sự quan tâm, chia sẻ, động viên kịp thời của Đảng bộ và nhân dân Vĩnh Phúc trong lúc khó khăn này, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh thông tin: Hàng nghìn ngôi nhà ở Hà Tĩnh đang chìm sâu trong nước lũ. Nhiều người dân phải sống trên nóc nhà. Huyện Cẩm Xuyên đang là địa bàn chịu ảnh hưởng nặng nề, nghiêm trọng nhất. Bằng mọi giá chúng tôi phải cứu người dân. Đó là nhiệm vụ vô cùng cấp bách lúc này. Chúng tôi cũng hết sức trăn trở trước câu hỏi, sau khi lũ rút, người dân sẽ sống ở đâu và làm gì để bắt đầu lại cuộc sống mới.

Chuyển hàng cứu trợ cho đồng bào xã Hàm Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Ảnh: Quang Nam

 

Nắm được tình hình, đoàn ngỏ ý muốn được vào thăm, động viên bà con Cẩm Xuyên nhưng đồng chí Bí thư Tỉnh ủy cho biết: Việc đi lại thời điểm này rất nguy hiểm. Đoàn muốn vào phải được sự đồng ý của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai. Đồng thời, tỉnh phải bố trí lực lượng, sử dụng đến 3 - 4 xuồng và mất nửa ngày để đưa các đồng chí vào đến đó. Trong khi hiện tại, tỉnh đang phải huy động tất cả các xuồng để đi cứu dân và chở hàng cứu trợ…

Không thể thực hiện được chuyến đi đến huyện Cẩm Xuyên, Đoàn đã trao số tiền ủng hộ 2,5 tỷ đồng cho tỉnh Hà Tĩnh (trong đó, tặng riêng huyện Cẩm Xuyên, nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất 1 tỷ đồng). Cuộc chia tay vội vàng, không kịp bắt tay nhau bởi đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh cần đi ngay vào các vùng trọng điểm lũ để kịp thời chỉ đạo công tác khắc phục khó khăn, còn đoàn chúng tôi lại tiếp tục hành trình vào phía trong.

Dành chút thời gian ít ỏi, đoàn chúng tôi đi một vòng thăm nắm đời sống người dân sau lũ. Xót xa nhưng thật kỳ lạ khi chứng kiến cảnh giữa một đô thị sầm uất như thành phố Hà Tĩnh, cơ man nào là thuyền nhỏ, ca nô, bè mảng đậu trên vỉa hè. Ở mọi con phố, hình ảnh phổ biến nhất là mọi vật dụng đều được người dân tận dụng ngày trời nắng hiếm hoi phơi ra lề đường. Từ chăn màn, quần áo đến ô tô, xe máy cùng nhiều loại máy móc, thiết bị sản xuất kinh doanh. Xót xa nhất phải kể đến là hầu hết các loại hàng hóa của tiểu thương bị ngâm dài ngày trong nước lũ nay đã thành phế thải. Thiệt hại thật khó đo đếm.

Tại tỉnh Quảng Bình, không riêng gì chúng tôi mà bất cứ ai có mặt đều không khỏi rớt nước mắt bởi những gì chứng kiến là quá sức tưởng tượng của con người. Nước lũ đã gây ngập gần như 100% diện tích huyện Lệ Thủy với toàn bộ nhà dân chìm trong biển nước. Một số huyện khác như Quảng Ninh, Quảng Trạch... cũng có tới 70% diện tích bị ngập. Phần lớn người dân tại các địa phương này mất sạch tài sản cùng vật nuôi, cây trồng. Thậm chí nhà cửa cũng đổ sập hoặc hư hỏng đến mức không khôi phục lại được. Lương thực, thực phẩm bị hỏng gần như toàn bộ, thóc gặt về chưa kịp phơi đã nảy mầm...

Nói vội qua điện thoại, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Quảng Bình cho hay: Tỉnh đang chia thành các mũi đi tìm kiếm cứu hộ và cứu trợ. Nhanh chóng rà soát những chỗ nào chưa được cứu trợ thì tổ chức cứu trợ kịp thời. Bằng mọi cách sẽ tiếp cận và đưa người dân vùng sâu, vùng xa hiện đang mất liên lạc đến nơi an toàn. Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy cũng bày tỏ lo lắng: Cây cối thì bật gốc, nhiều ngôi nhà ngâm nước gần chục ngày qua, tường vách bong tróc, người dân thì sống trên mái nhà. Với tình hình này, chỉ với một cơn bão mạnh cấp 5, 6 thôi là cũng đủ quét sạch, chứ chưa kể cơn bão số 8 với sức gió mạnh dữ dội như dự báo đang không ngừng áp sát.

Sau khi làm việc với lãnh đạo tỉnh Quảng Bình, Đoàn công tác đã đến thăm viếng và chia buồn với gia đình Thiếu tướng, liệt sĩ Nguyễn Văn Man, Phó Tư lệnh Quân khu 4 hy sinh trong khi tham gia chỉ đạo cứu nạn, cứu hộ tại tỉnh Thừa Thiên – Huế; gia đình liệt sĩ - Trung sỹ Phạm Văn Thái; liệt sĩ - Thượng úy Lê Hải Đức ở thành phố Đồng Hới - là 2 trong số 22 liệt sĩ Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337, Quân khu 4 đã hy sinh trong thực hiện nhiệm vụ giúp dân khắc phục hậu quả mưa lũ ngày 18/10 vừa qua. Hình ảnh người mẹ già của Tướng Man ngồi thất thần trước di ảnh con, hình ảnh những ngôi nhà nhỏ thấp, đơn sơ của gia đình hai liệt sĩ Thái và Đức… cứ bám riết chúng tôi suốt hành trình. Cảm giác như những mất mát, đau thương bị dồn nén lại dưới mỗi nếp nhà. Đó là nỗi đau, là sự mất mát không gì bù đắp được của gia đình và người thân các đồng chí và cũng là nỗi đau, sự mất mát với người dân cả nước…

Xe của đoàn lại tiếp tục lăn bánh, đưa chúng tôi tới tỉnh Quảng Trị. Nhập nhoạng tối, khi đi qua một bến đò mênh mông nước, chúng tôi gặp một đoàn người đang di chuyển rất hối hả. Đoàn dừng xe, xuống hỏi thăm bà con. Được biết, theo chỉ đạo của chính quyền, người dân phải di chuyển gấp. Nhưng khi được hỏi: “Bây giờ bà con đi đâu? Tối nay sẽ ăn gì và sẽ ở tạm chỗ nào?”, người dân trả lời không biết đi đến đâu, chỉ biết chính quyền thông báo di dời đến nơi an toàn là hoàn toàn yên tâm, tin tưởng, sẵn lòng đi theo sự chỉ dẫn và tổ chức của chính quyền.

Trong hành trình vào với khúc ruột miền Trung, có một câu khiến các thành viên trong đoàn không khỏi xúc động. Ấy là khi Đoàn công tác của tỉnh tổ chức trao tặng đột xuất mỗi người dân ở xã Hàm Ninh, huyện Quảng Ninh (Quảng Bình) một số tiền nho nhỏ làm quà. Khi phát đến lượt một cụ ông thì cụ cương quyết không nhận và nói: “Các bác chia quà cho những bà con khác. Lúc nãy đứa cháu của tôi đã được nhận một phần quà các bác trao rồi ạ”. Câu chuyện ở bến đò của cụ ông khiến mọi người bất giác đều nhớ đến câu chuyện về “cậu bé xếp hàng và gói lương khô” trong đợt thảm họa kép động đất sóng thần xảy ra ở Nhật Bản vào năm 2011…

Trên chặng đường dài, trời thỉnh thoảng lại đổ mưa nặng hạt. Nhìn từng đoàn dài ô tô tấp nập chở hàng cứu trợ đồng bào miền Trung, nhớ đến chuyện cụ ông có tấm lòng khảng khái, lòng chúng tôi cảm thấy ấm áp hơn. Ấm áp bởi nhìn thấy tình cảm và trách nhiệm cộng đồng; thêm tin tưởng về tình người giữa cơn khó khăn, hoạn nạn. Niềm tin ấy càng được củng cố bởi trên suốt quãng đường chúng tôi đi qua, có những đoạn ùn tắc dài bởi những chuyến xe chở hàng cứu trợ về với miền Trung. Các trạm thu phí cũng căng băng zôn với nội dung: Miễn phí vé cho toàn bộ các xe cứu trợ… Tất cả đều đang hối hả, tăng tốc để vào với miền Trung sớm nhất có thể…

Sau tỉnh Quảng Trị, Đoàn tiếp tục đến thăm hỏi, động viên và hỗ trợ người dân hai tỉnh Thừa Thiên – Huế và Quảng Nam, mỗi tỉnh 2 tỷ đồng.

Tại huyện miền núi Tây Giang của huyện Quảng Nam, một người dân chia sẻ đầy xúc động khi cho rằng, tuy mưa lũ gây thiệt hại nặng nề đến đời sống nhân dân nhưng qua đó lại thấy tấm lòng đoàn kết, tình cảm chân thành của mỗi người vì mọi người. Đặc biệt, qua những hành động thăm nắm, ủng hộ kịp thời của Đảng, chính quyền, các tổ chức đoàn thể và các nhà hảo tâm trong cả nước, người dân thực sự yên tâm khi thấy mình không hề bị bỏ rơi, trái lại còn được quan tâm, chăm sóc chu đáo hơn bình thường. Tin rằng sau lũ, người dân chúng tôi sẽ có nhiều cơ hội ổn định cuộc sống và khôi phục sản xuất trong thời gian sớm nhất...

Hành động nhỏ, ý nghĩa lớn

Chuyến công tác ủng hộ 5 tỉnh miền Trung của đoàn Vĩnh Phúc có mục đích lớn nhất là được trực tiếp góp phần chia sẻ những thiệt hại, mất mát với đồng bào trong cơn hoạn nạn. Tại các cuộc trao quà ủng hộ, đồng chí Trưởng Đoàn công tác của tỉnh luôn nhấn mạnh, số tiền tuy nhỏ nhưng chất chứa nghĩa tình của người Vĩnh Phúc. Chính vì vậy, rất mong các địa phương sớm chuyển nguồn tiền đến tận tay người dân để họ kịp thời khắc phục khó khăn trước mắt, ổn định cuộc sống và có sinh kế sau lũ.

Tấp nập các đoàn xe chở hàng cứu trợ vào rốn lũ miền Trung. Ảnh Quang Nam

 

Chia sẻ cảm xúc về chuyến công tác đầy ý nghĩa này, lãnh đạo đoàn cho biết: Đoàn công tác của tỉnh có sự tham gia đầy đủ các thành phần cần thiết đối với nhiệm vụ phòng chống thiên tai như lực lượng công an, quân đội, MTTQ, dân vận, y tế, cứu hộ cứu nạn. Do vậy, bên cạnh mục đích chính của chuyến đi là ủng hộ đồng bào bị ảnh hưởng lũ lụt còn là việc trao đổi, học tập kinh nghiệm ứng phó, phòng chống thiên tai của những địa phương bạn. Qua đây cũng rút ra nhiều bài học quý trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội đòi hỏi phải có sự gắn kết tổng thể giữa việc đảm bảo cuộc sống bền vững của nhân dân và sự thân thiện với môi trường.

Có thể thấy, hậu quả của việc biến đổi khí hậu đã và đang đe dọa đến cuộc sống hàng ngày của con người. Mỗi đợt bão, lũ liên tiếp ở miền Trung không chỉ là kinh nghiệm về ứng phó với thiên tai mà còn là bài học đắt giá về sự “ứng xử với thiên nhiên” của con người. Vĩnh Phúc may mắn là vùng đất bình yên như tên gọi vốn có và được nhận từ thiên nhiên nhiều “ưu đãi”. Để giữ gìn sự bình yên lâu dài ấy, cần có những giải pháp để cân đối sự hài hòa giữa thiên nhiên với con người. Bởi, nếu cố tình phá vỡ sự cân bằng ấy, hậu quả là không thể lường trước.

Tạm biệt miền Trung thân yêu, đoàn công tác của tỉnh Vĩnh Phúc ra về mang theo tình cảm lưu luyến của nhiều cán bộ, đảng viên và nhân dân nơi đoàn đến thăm cùng niềm tin sắt son vào Đảng, Nhà nước và đồng bào cả nước về một ngày mai tươi sáng hơn.

Quang Nam