Chống ngập úng sau mưa: Cần sự chủ động từ nhiều phía

06:07 | 26/07/2017
|

Theo thống kê của Chi cục Thủy lợi tỉnh, ảnh hưởng của cơn bão số 2 vừa qua khiến gần 2.000ha lúa, hoa màu, thủy sản trên địa bàn tỉnh bị ảnh hưởng và nguy cơ mất trắng; 

Theo thống kê của Chi cục Thủy lợi tỉnh, ảnh hưởng của cơn bão số 2 vừa qua khiến gần 2.000ha lúa, hoa màu, thủy sản trên địa bàn tỉnh bị ảnh hưởng và nguy cơ mất trắng; nhiều tường rào, kênh mương, đường giao thông bị đổ, sạt lở… Những con số ấy khẳng định rằng, hơn lúc nào hết, việc thực hiện đồng bộ các giải pháp chống ngập úng là rất cần thiết, nhất là trong bối cảnh ảnh hưởng của biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp.

Sau một tuần ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 2, tình trạng ngập úng vẫn xảy ra tại thôn Lũng Hạ, xã Yên Phương (Yên Lạc) khiến người dân đi lại khó khăn

Lý giải về tình trạng ngập úng thường xuyên xảy ra trên địa bàn tỉnh, ông Nguyễn Văn Hợi, Trưởng phòng Phòng chống thiên tai (Chi cục Thủy lợi) cho biết: Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên là do hạ tầng hệ thống các công trình tiêu úng trên địa bàn tỉnh chưa đáp ứng yêu cầu; nhiều công trình cũ, đã lâu chưa được cải tạo, nâng cấp, thậm chí không sử dụng do không phát huy hiệu quả. Phần lớn diện tích tiêu úng phụ thuộc vào các sông như sông Cầu, sông Lô, sông Phó Đáy, hiện trên địa bàn tỉnh không có các công trình tiêu úng độc lập ra sông Hồng, sông Lô và sông Phó Đáy. Những năm qua, nhiều thời điểm nước sông Cầu còn chảy ngược về Vĩnh Phúc khiến người dân phải căng mình ứng phó với biển nước. Cùng với đó, công tác quản lý công trình tiêu thoát còn lỏng lẻo, nhất là các luồng tiêu liên xã, nội xã; tình trạng vi phạm xâm lấn luồng tiêu, công trình tiêu chưa được xử lý… ảnh hưởng đến việc tiêu thoát nước. Do vậy, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và mưa lũ diễn biến thất thường như hiện nay, việc tiêu thoát nước không thể dựa vào tiêu thoát tự nhiên mà phải sử dụng biện pháp cưỡng bức cục bộ dùng máy bơm tiêu thoát chủ động ra các sông”. Cũng theo ông Hợi, dù mực nước ở các hồ đập hiện vẫn ở dưới mức báo động I, nhưng nếu xảy ra mưa lớn, tình trạng ngập úng cục bộ tại một số địa phương vẫn có thể xảy ra, nhất là tại thành phố Vĩnh Yên.

Với địa hình thấp, trũng, là hạ nguồn của sông Phan, kênh Bến Tre, không khó để lý giải vì sao thành phố Vĩnh Yên luôn bị ngập, lụt mỗi khi mưa lớn do phải “gánh chịu” nước từ các huyện lân cận đổ dồn từ hệ thống sông tiêu, trục tiêu về thành phố, trong khi việc tiêu thoát nước ở các ao, hồ, đầm sông ngòi chậm, dẫn đến mực nước ở sông Phan, hồ Đầm Vạc cao hơn mực nước ở các ao, hồ trong khu vực nội thị, dẫn đến nước mưa trong khu vực nội thị không thể thoát ra ngoài, gây hiện tượng ngập úng cục bộ. Cùng với đó, do tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh, quỹ đất dành cho phát triển công nghiệp, hạ tầng và nhà ở của người dân không ngừng tăng cao, trong khi đó, diện tích ao, hồ, đầm… giảm, khả năng chứa và điều tiết nước mưa cũng bị ảnh hưởng, gây nên hiện tượng ngập úng. Các công trình tiêu thoát nước của thành phố được đầu tư xây dựng đã lâu và không đồng bộ; một số công trình đã xuống cấp…Tình trạng ngập úng cục bộ không chỉ diễn ra ở thành phố Vĩnh Yên mà còn diễn ra ở hầu hết các huyện như Vĩnh Tường, Tam Dương, Yên Lạc, Bình Xuyên… Có mặt tại thôn Dân Trù, xã Yên Phương (Yên Lạc), đứng trước diện tích lớn hoa màu bị ngập trắng tại cánh đồng Môi, bà Phạm Thị Thỏa, một người dân tại địa phương chia sẻ: “Tình trạng ngập úng tại cánh đồng này thường xuyên xảy ra hàng năm”. Là người dân có hơn 5 sào bị ngập trắng tại cánh đồng Ngoài cùng thôn, bà Vũ Thị Hoa chia sẻ: "Sau đợt mưa vừa rồi, diện tích lúa của người dân trong thôn tại cánh đồng Ngoài gần như bị ngập mất trắng. Có gia đình diện tích ngập gần 2 mẫu. Nguyên nhân chính là do hệ thống mương, tiêu của các cánh đồng bị thu hẹp và lấn chiếm khiến nước không tiêu đi đâu được”.

Theo ghi nhận của phóng viên, với việc hầu hết các mực nước ở các cửa sông vẫn còn ở mức thấp, tại những cửa cống thoát tiêu có mực nước cao như: Đầm Cả; Cống 7 cửa sông Phan; cống tiêu Cao Đại... hệ thống máy bơm đã được triển khai nhằm tiêu úng cho những diện tích lúa, hoa màu đang bị ngập và có nguy cơ ngập trên địa bàn. Tuy nhiên, với hệ thống các công trình tiêu thoát nước hiện nay của tỉnh, khó đảm bảo việc thoát nước nhanh khi mưa lớn xảy ra. Để giải quyết vấn đề trên, cần cócác giải pháp như: Tăng cường công tác quản lý các công trình tiêu thoát, phân cấp rõ ràng, đặc biệt là cơ quan quản lý ở địa phương, các đơn vị trực tiếp quản lý; nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu; khuyến khích sự tham gia của người dân và chính quyền cơ sở trong việc bảo vệ và khai thác công trình tiêu thoát nước. Xây dựng các công trình tiêu thoát nước theo quy hoạch đã được phê duyệt... Tuy nhiên, trước những diễn biến bất thường của thời tiết, việc chủ động và có những giải pháp đối phó kịp thời nhằm hạn chế mức thấp nhất khi xảy ra thiên tai vẫn rất cần sự chủ động từ nhiều phía. Các cơ quan chuyên môn cũng đưa ra khuyến cáo: Để chủ động phòng, chống ngập lụt nói riêng và thiên tai nói chung, người dân không nên chủ quan, lơ là mà cần chủ động phòng tránh trước mọi thiên tai; tự giác tìm hiểu để nâng cao hiểu biết về thiên tai, bão lũ; có ý thức bảo vệ các công trình thủy lợi, bảo vệ môi trường, cảnh quan thiên nhiên; không chặt phá, đốt rừng làm nương rẫy, lấn chiếm hành lang đê điều, tích cực trồng rừng, tăng cường phủ xanh đất trống, đồi trọc để góp phần phòng tránh thiên tai lâu dài.

Linh Duy