Vườn quốc gia Tam Đảo: Bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển dịch vụ du lịch sinh thái bền vững

10:05 | 22/05/2017
|

Tiếp tục củng cố hệ thống rừng hiện có theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị đa dạng sinh học, đảm bảo đạt chỉ tiêu chất lượng của rừng; kiểm kê, lưu giữ và bảo tồn các nguồn gen (vật nuôi, cây trồng, vi sinh vật) bản địa quý hiếm; 

Tiếp tục củng cố hệ thống rừng hiện có theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị đa dạng sinh học, đảm bảo đạt chỉ tiêu chất lượng của rừng; kiểm kê, lưu giữ và bảo tồn các nguồn gen (vật nuôi, cây trồng, vi sinh vật) bản địa quý hiếm; từng bước hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật, thiết lập các tuyến du lịch, tạo dựng các điểm đến hấp dẫn... làm cơ sở đưa Vườn Quốc gia Tam Đảo trở thành một trong những Vườn tiêu biểu của Việt Nam và quốc tế. Đó là định hướng đã và đang được Vườn Quốc gia Tam Đảo thực hiện trong những năm qua, nhằm bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Vườn quốc gia Tam Đảo có tổng diện tích tự nhiên 36.883ha, nằm trên địa giới hành chính của 27 xã và thị trấn, thuộc 5 huyện của 3 tỉnh là Vĩnh Phúc, Thái Nguyên, Tuyên Quang, với tổng số dân sinh sống trên vùng đệm của vườn là 200.000 người. Vườn Quốc gia Tam Đảo được đánh giá là một trong những nơi có sự đa dạng sinh học vào bậc cao. Theo thống kê sơ bộ, hệ động vật Vườn Quốc gia Tam Đảo có 1.299 loài, thuộc 161 họ của 39 bộ trong 5 lớp động vật, trong đó 64 loài quý hiếm có giá trị khoa học cần bảo tồn, 39 loài đặc hữu. Hệ thực vật Vườn Quốc gia Tam Đảo hiện thống kê được 1.247 loài thuộc 645 chi trong 169 họ của 6 ngành thực vật, trong số đó có 58 loài mang nguồn gen quý hiếm, 68 loài đặc hữu đang bị đe dọa được ghi trong sách đỏ Việt Nam và thế giới cần được bảo vệ như: Hoàng thảo Tam Đảo, Trà hoa đài, Trà hoa vàng Tam Đảo, Hoa tiên, Chùy hoa leo, Trọng lâu kim tiền... Kể từ khi được thành lập đến nay, công tác bảo tồn đa dạng sinh học và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên luôn là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của Vườn Quốc gia Tam Đảo. Hiện, Vườn Quốc gia Tam Đảo có gần hai phần ba quân số là lực lượng kiểm lâm trực tiếp làm công tác tuần tra, bảo vệ và các cán bộ khoa học nghiên cứu, bảo tồn các nguồn gen quý hiếm. Chủ động tổ chức và phối hợp với chính quyền địa phương, các sở, ban, ngành có liên quan, dự án của các tổ chức quốc tế và trong nước thực hiện tuyên truyền, tập huấn nâng cao nhận thức của cộng đồng dân cư sống ven địa bàn quản lý của Vườn Quốc gia về các văn bản pháp quy của Nhà nước, phổ biến pháp luật và thi hành pháp luật về quản lý, bảo vệ rừng.

Ông Lê Thành Cương, Trưởng phòng Khoa học và Hợp tác Quốc tế Vườn Quốc gia Tam Đảo cho biết: Cùng với việc liên kết chống xâm hại vườn quốc gia, trong thời gian qua, Vườn Quốc gia Tam Đảo đã hợp tác triển khai nhiều đề tài nghiên cứu khoa học: Phục hồi rừng; Nghiên cứu bảo tồn một số loài thực vật đặc hữu, quý hiếm; Nghiên cứu các giải pháp bảo tồn và phát triển bền vững một số loài cây thuốc quý hiếm, nguy cấp... Đặc biệt, hợp tác với Tổ chức động vật Châu Á thành lập Trung tâm cứu hộ gấu Tam Đảo, bắt đầu hoạt động từ năm 2007 đến nay và đã cứu hộ được 119 cá thể gấu; Phối hợp với Trung tâm Giáo dục thiên nhiên tổ chức Chương trình nâng cao nhận thức cho cộng đồng dân cư vùng đệm và học sinh về bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ tài nguyên rừng, kỹ năng giáo dục môi trường...

Chính bởi sự phong phú, đa dạng sinh học nên hàng năm, Vườn Quốc gia Tam Đảo thu hút nhiều du khách đến tham quan, khám phá. Tuy nhiên, lượng khách đông cũng nảy sinh một số tiêu cực như tình trạng vứt rác bừa bãi, tác động xấu đến hệ sinh thái rừng, mất mỹ quan. Nhằm bảo tồn hệ sinh thái rừng, giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, tạo việc làm, chuyển đổi ngành nghề cho người dân bản địa thông qua các dự án phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn và phát triển bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, năm 2014, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phê duyệt đề án “Phát triển du lịch sinh thái Vườn Quốc gia Tam Đảo” với tổng kinh phí 13.808 tỷ đồng.

Ông Trần Đức Việt, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Môi trường và Dịch vụ (Vườn Quốc gia Tam Đảo) cho biết: Để triển khai thực hiện việc phát triển du lịch sinh thái tại Vườn Quốc gia Tam Đảo theo đề án được Bộ NN&PTNT phê duyệt, Vườn đã tổ chức hướng dẫn, giới thiệu du khách về tài nguyên đa dạng sinh học của Vườn. Thông qua hoạt động du lịch sinh thái, giáo dục cho mọi người ý thức bảo vệ môi trường; thực hiện chính sách chia sẻ lợi ích đối với người dân bản địa, gắn với phát triển du lịch sinh thái; tạo việc làm, chuyển đổi ngành nghề cho người dân vùng đệm thông qua các dự án phát triển du lịch sinh thái trên địa bàn; nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn và phát triển bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên, góp phần phát triển kinh tế-xã hội của địa phương. Hiện nay, công tác phát triển du lịch sinh thái tại Vườn Quốc gia Tam Đảo đang được tổ chức thực hiện dưới 2 hình thức: Tự tổ chức và hình thức cho tổ chức, cá nhân thuê môi trường rừng để kinh doanh dịch vụ du lịch sinh thái dựa trên nguyên tắc: "Không làm thay đổi cảnh quan thiên nhiên, không gây tác động xấu đến tài nguyên động thực vật hoặc làm giảm tính đa dạng sinh học và gây ô nhiễm môi trường", đảm bảo phát triển bền vững đối với bảo tồn nguồn gen và đa dạng sinh học của Vườn Quốc gia Tam Đảo. Từ năm 2014 đến nay, dưới hình thức tự tổ chức, Vườn đã đón trên 41 nghìn lượt khách tham quan với tổng doanh thu gần 1 tỷ đồng. Đối với hình thức cho thuê môi trường rừng, hiện, Vườn đang phối hợp với chủ đầu tư xây dựng Dự án Phát triển du lịch sinh thái cao cấp Tam Đảo II - Bến tắm -Thác 75 để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Trên thực tế, vẫn tồn tại rất nhiều khó khăn cản trở sự phát triển của du lịch sinh thái tại Vườn Quốc gia Tam Đảo. Có thể kể đến những trở ngại như: Hiện nay, hình thức du lịch sinh thái chủ yếu ở Vườn Quốc gia Tam Đảo là tự tổ chức nên hiệu quả chưa thực sự cao. Bên cạnh đó, rất khó khăn về vốn để đầu tư phát triển hạ tầng cho du lịch sinh thái; các thủ tục phức tạp, cũng là một trong những trở ngại lớn, kìm hãm du lịch phát triển... Đó chính là những rào cản lớn,khiến du lịch sinh thái tại Vườn Quốc gia Tam Đảo chưa thể phát triển tương xứng với tiềm năng vốn có của nó.

Linh Duy