Vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất: Khi những người bảo vệ công lý coi trọng quyền và lợi ích hai bên

12:10 | 30/10/2018
|

Vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất qua nhiều năm đã khép lại, mặc dù kết quả giải quyết vụ án không làm hài lòng tất cả mọi người, nhưng với chúng tôi, những người kiểm sát nhân dân thực sự thấy hạnh phúc và tự hào vì sự nỗ lực,

Vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất qua nhiều năm đã khép lại, mặc dù kết quả giải quyết vụ án không làm hài lòng tất cả mọi người, nhưng với chúng tôi, những người kiểm sát nhân dân thực sự thấy hạnh phúc và tự hào vì sự nỗ lực, quyết tâm của mình đã bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự trong vụ án, tiếp thêm niềm tin của nhân dân đối với ngành Kiểm sát nhân dân.

Vụ án chúng tôi muốn nhắc tới là vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất tại thị trấn Gia Khánh, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc. Trong vụ án này, nguyên đơn là anh Nguyễn Văn Luân (*) khởi kiện bà Nguyễn Thị Thịnh (*) phải trả lại 27m2 đất ở tại thị trấn Gia Khánh, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc. Nguyên đơn cho rằng, năm 1992 anh được cấp đất tại thị trấn Gia Khánh, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc, thửa đất số 16-3, tờ bản đồ số 15, diện tích 240m2. Đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không thể hiện sơ đồ thửa đất. Tuy nhiên, khi được Ủy ban nhân dân xã giao đất thì thửa đất trên có các chiều cạnh: phía tây – nam (giáp đường 302) dài 16m; phía đông – bắc (giáp hồ) dài 16m; phía tây - bắc (giáp thửa đất hộ ông Phạm Tiến Vui) dài 15m; phía đông - nam (giáp thửa đất hộ bà Thịnh) dài 15m. Trong quá trình sử dụng đất, kiểm tra lại diện tích đất ở và phát hiện thấy thiếu 27m2. Việc thiếu này là do hộ bà Nguyễn Thị Thịnh ở phía đông nam lấn sang 1,8m chiều giáp mặt đường 302, chiều sâu 15m nên anh Luân khởi kiện yêu cầu bà Thịnh phải trả lại diện tích đã lấn chiếm.

Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã tiến hành xác minh, thu thập chứng cứ xác định nguồn gốc đất của nguyên đơn, bị đơn. Tuy nhiên, hiện nay hồ sơ giao đất của hai hộ địa phương không tìm thấy do bị thất lạc. Theo sổ lưu trữ tại địa phương thì cả thửa đất của hộ bà Thịnh và thửa đất của hộ anh Luân đều không thể hiện kích thước các chiều cạnh cụ thể mà chỉ thể hiện tổng diện tích của các thửa. Trong đó, diện tích của hộ anh Luân là 240m2, diện tích thửa đất hộ bà Thịnh là 312m2. Trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cả hai hộ cũng chỉ ghi tổng diện tích đất chứ không có sơ đồ thửa đất và các chiều cạnh cụ thể. Phía nguyên đơn không cung cấp được tài liệu để xác định các chiều cạnh của thửa đất khi được giao. Ủy ban nhân dân thị trấn Gia Khánh xác định hiện nay hồ sơ giao đất địa phương không còn lưu giữ nhưng vẫn cung cấp cho Tòa án về chiều cạnh các thửa đất. Cụ thể là: về tứ cận của thửa đất số 10-3, tờ bản đồ số 14, diện tích 240m2 giao cho anh Luân năm 1992 như sau: Phía đông giáp hồ dài 16m, phía tây giáp đường 302 dài 16m; phía nam giáp đất bà Thịnh và hồ dài 15m; Phía bắc hiện nay giáp hộ ông Phạm Tiến Vui dài 15m.

Tại công văn số 52b/CV-TNMT ngày 05/12/2015 và công văn số 22/CV-TNMT ngày 20/4/2016 của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Bình Xuyên cung cấp các chiều cạnh của thửa đất hộ anh Luân khi được giao đất là: phía bắc dài 15m, phía nam dài 15m, phía đông dài 16m, phía tây dài 16m (giáp đường 302). Tuy nhiên, tài liệu trong hồ sơ thể hiện Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Bình Xuyên cũng không lưu trữ được bất kỳ tài liệu nào thể hiện kích thước các cạnh của thửa đất hộ anh Luân khi được giao đất. Những thông tin mà Phòng Tài nguyên và Môi trường cung cấp cho Tòa án về thửa đất hộ anh Luân là do Ủy ban nhân dân thị trấn Gia Khánh báo cáo tại công văn số 124A ngày 30/11/2015. Tại công văn này cũng có nội dung: hiện nay Ủy ban nhân dân thị trấn Gia Khánh không lưu được hồ sơ.

Do vậy, những thông tin về kích thước các cạnh của thửa đất nhà anh Luân do Ủy ban nhân dân thị trấn Gia Khánh và Phòng Tài nguyên và Môi trường cung cấp không đủ cơ sở pháp lý để xác định thửa đất nhà anh Luân có các chiều cạnh như anh Luân và Ủy ban nhân dân thị trấn Gia Khánh xác định. Trong khi đó, thực tế hiện trạng sử dụng đất của hộ anh Luân hiện nay là 575m2, thừa 335m2 so với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Vì vậy, không đủ cơ sở để khẳng định hộ bà Thịnh xây lấn sang đất nhà anh Luân 1,8m chiều giáp mặt đường 302.

Tuy nhiên, bản án của Tòa án nhân dân huyện Bình Xuyên năm 2016 lại chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc bà Nguyễn Thị Thịnh trả lại cho vợ chồng anh Nguyễn Văn Luân diện tích 27m2 đất ở theo yêu cầu khởi kiện.

Sau khi tiếp cận hồ sơ vụ án, Kiểm sát viên đã tích cực nghiên cứu hồ sơ, phân loại, đánh giá chứng cứ kỹ lưỡng, khoa học, đánh giá tính thực tế, tính khách quan, tính liên quan, của các tài liệu chứng cứ và có quan điểm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, đồng thời báo cáo lãnh đạo viện theo đúng quy định. Do vụ án có tính chất phức tạp, quan điểm giải quyết vụ án không phù hợp với Tòa án nên lãnh đạo viện đã quyết định tổ chức duyệt án với tập thể lãnh đạo và Kiểm sát viên trực tiếp được phân công kiểm sát giải quyết vụ án để tìm ra đường lối đúng đắn. Sau khi xét xử sơ thẩm, Viện kiểm sát xét thấy việc Tòa án chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn anh Nguyễn Văn Luân là không đúng, làm thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn bà Nguyễn Thị Thịnh nên đã quyết định kháng nghị phúc thẩm đối với Bản án của Tòa án, đề nghị sửa bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc đã xét xử phúc thẩm, tuyên hủy bản án sơ thẩm trên do vi phạm trong việc thu thập chứng cứ và giao cho Tòa án nhân dân huyện Bình Xuyên xét xử lại.

Do đó, năm 2017 vụ án được giải quyết lại từ đầu, tuy nhiên, những tài liệu chứng cứ mà Tòa án thu thập cũng không có gì mới. Mặc dù vậy, với quan điểm của mình trong đánh giá chứng cứ, một lần nữa Tòa án nhân dân huyện Bình Xuyên vẫn quyết định chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn như bản án sơ thẩm lần đầu tiên năm 2016. Viện kiểm sát nhân dân huyện Bình Xuyên tiếp tục nghiên cứu, đánh giá lại toàn bộ chứng cứ trong vụ án. Với tinh thần kiên quyết bảo vệ lẽ phải, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, Viện kiểm sát tiếp tục kháng nghị phúc thẩm đối với bản án trên, theo hướng đề nghị sửa bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Kết quả là Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc đã xét xử phúc thẩm, chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân huyện Bình Xuyên, sửa bản án sơ thẩm nêu trên, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn anh Nguyễn Văn Luân. Sau khi có kết quả xét xử phúc thẩm, bà Nguyễn Thị Thịnh vô cùng xúc động và nói lời biết ơn chân thành đối với Kiểm sát viên vì đã bảo vệ được quyền lợi hợp pháp của bà, giúp bà gìn giữ được nguyên vẹn thửa đất, ngôi nhà là kỷ niệm của gia đình trong những tháng năm gian truân, vất vả.

Vụ án đã kết thúc sau gần 3 năm giải quyết, với 2 lần xét xử sơ thẩm, 2 lần xét xử phúc thẩm và 2 quyết định kháng nghị phúc thẩm của Viện kiểm sát nhân dân huyện Bình Xuyên. Kết quả giải quyết vụ án là kết quả của những nỗ lực, quyết tâm không biết mệt mỏi của Kiểm sát viên và tập thể lãnh đạo đơn vị trong quá trình nghiên cứu, giải quyết vụ án. Kết quả này không mang lại giá trị vật chất nào đó mà điều quan trọng là những bài học kinh nghiệm được rút ra từ việc nghiên cứu, đánh giá chứng cứ thận trọng, khách quan, từ tinh thần quyết tâm bảo vệ công lý, quyền và lợi ích hợp pháp cho đương sự. Và đặc biệt, qua vụ án này đã tăng thêm niềm tin, sự yêu mến và quý trọng của nhân dân đối với ngành Kiểm sát.

Nguyễn Thị Ngọc Bích – Hoàng Tuấn Ninh

(Viện KSND huyện Bình Xuyên)

* Tên nhân vật trong bài viết đã được thay đổi